Grote Menora geschiedenis deel 1

De Grote Menora in Nederland

 

 

Dit jaar is het fenomeen Grote Menora vooral in onze gedachte aanwezig.

Een gelegenheid om terug te kijken hoe het in Nederland begon.

Daar stonden we met wel 100 mensen op het Gelderlandplein in Amsterdam,

Chanoeka 1989. Onze Zalmi in de kinderwagen, zo weet ik het jaar.

Voordat we daar stonden, was er nog wel wat aan vooraf gegaan.

Traditioneel was Nederland een land waar je thuis Joods was en buiten zoals iedereen.

Dan maak je buiten geen grote Menora, dat is voor andere landen, niet voor ons.

Tot in 1989, toen hoorde Rebbezin Vorst van haar zwager, dat een zakenman – Rabbijn Glick –  in Duitsland een Grote Menora zou opzetten. Toen zeiden wij tegen elkaar, als het in Duitsland kan, kan het in Nederland ook.

Ik ben ermee aan de gang gegaan, onder de organisatie van Chabad. Er was nog maar weinig tijd. Het werd een simpele Menora, gemaakt van grijze pvc buizen. Meneer Abraham heeft het voor ons gemaakt.

De reclame en de soefganiot (soort oliebollen) werden allemaal zelf gemaakt. Yitschak Huisman heeft veel werk verricht. Hij heeft zich jaren enorm voor de grote Menora ingezet.

We hadden geen idee of het de mensen aan zou spreken. Dat was wel spannend.

Om Chazan Bloemendal z”l te vragen, om de Menora aan te steken, dát durfde ik niet. Maar toen ik op die middag rondliep, zag ik hem aan komen lopen, richting de Menora. Toen heb ik hem gevraagd. Hij voelde zich vereerd om het te mogen doen. Hij zei de beracha: “Die wonderen heeft verricht voor onze voorouders, in hun tijd en in onze tijd.” Ik voelde dat wij zeker getuige waren van een wonder. Bij het zingen van Ma’oz Tsoer, zag ik mensen een traan wegpinken. Het tweede jaar waren er meer mensen, dan het eerste jaar. Helaas is die Menora kapot gemaakt, maar voor het einde van die Chanoeka werd er nogmaals een nieuwe Menora aangestoken!

Toen werd speciaal voor ons een 6 meter hoge Menora van metaal gemaakt. Die kon niet stuk.

Er was een hoogwerker nodig om hem aan te steken. Die kwam van het gemeentelijke electriciteits maatschappij. Dat maakte het echt een speciale happening.  Jaren is dat de enige Menora in Nederland geweest.

Het Gelderlandplein werd verbouwd, we konden nog één jaar daar staan tussen de bouwketen. Een jaar later, wist ik niet wat we moesten doen. We wilden naar Amstelveen, maar daar was een langere periode voor nodig om toestemming te krijgen. Dat jaar stond de Menora bij de Joodse School Maimonides.

Nog een moment dat ik als een wonder heb ervaren. Ik wist dat ik technische hulp nodig had. Ik dacht, ik ga nu slapen en daarna ga ik op zoek. Ik schakelde de telefoon weer in en die begon meteen te rinkelen. Herman Hartog z”l zei: “Hallo, ik hoorde van mevrouw Vorst, dat je hulp nodig hebt!” Jaren lang heeft hij veel gedaan samen met Fedia Jacobs en Hans Vos.

De 6 meter hoge Menora werd eerst met olie lampen aangestoken. Iedere dag ging Fedia naar de Menora met een ladder om 6 meter naar boven te klimmen en de lampen aan te steken. Dat was in weer en wind. Hij noemt het zelf een belevenis en een mooie mitswe.

Later werd de olie vervangen door elektrische lampen. Iedere dag zorgde Fedia ervoor, dat de Menora aangestoken werd.

Daarna mochten we bij de Zaagtand staan in Amstelveen, de toenmalige bibliotheek. Vanaf die plek hebben we jaren de verbouwing gevolgd.

Eigenlijk leek ons een plaats binnen in het nieuwe winkelcentrum heel erg mooi. Het werd vóór het nieuwe Cobra museum, wat in 1995 werd geopend. De Gemeente Amstelveen is ons jaren heel erg ter wille geweest en heeft ook enorm geholpen de grote Menora op te zetten en weer op te ruimen. En bewaard in een loods bij lieve mensen bij Uithoorn.

Intussen kwam er nog een grote Menora, binnen op het mooie Groot Gelderlandplein. Georganiseerd door Rabbijn Zwi Spiero en familie.

Veel joodse gemeentes twijfelden, maar toen ze zagen hoe leuk het is en hoe enthousiast de mensen reageren, gingen ze zelf ook een grote Menora organiseren.

Nu is er op veel plaatsen een grote Menora, in grote en kleine steden.

Twee vragen kwamen steeds terug:

Waarom organiseer je geen Menora op de Dam? En waarom niet in Amersfoort?

In de volgende blog besteed ik daar aandacht aan.